Dyscalculie:


Definitie:
Stoornis die gekenmerkt wordt door ernstige problemen met het leren, oproepen en toepassen van rekenkennis.

Voorkomen:
Omdat er sinds korte tijd meer aandacht komt voor deze stoornis zijn exacte getallen niet bekend.
Er schijnt uit diverse onderzoeken sprake te zijn dat gemiddeld 2-10% van de kinderen en volwassenen dyscalculie heeft.
Helaas zijn deze cijfers nog niet hard te maken omdat vooral vroeger veel kinderen in de vergaarbak dyslexie terechtkwamen of het label
lui opgeprikt kregen.

Criteria:

  • Duidelijk meetbare verschillen tussen rekenprestaties en intellectueel vermogen
  • Achterstand t.o.v leeftijdsgenootjes i.c.m. opleidingsnivo
  • Problemen met interfereren met schoolresultaten
  • Weinig verbetering na Remedial Teaching

Oorzaken:
Dyscalculie is een neurologisch probleem wat niets te maken heeft intelligentie, concentratie of motivatie. Er is wel een duidelijke
samenhang te zien met korte-termijn-geheugenproblemen.
Daarnaast blijkt uit onderzoek dat dyscalculie erfelijk is.

Gevolgen ontwikkeling:
Dyscalculie leidt tot allerlei beperkingen en extra last in het dagelijks leven.
Denk bijvoorbeeld aan het niet vlot met geld kunnen omgaan bij het afrekenen van boodschappen,
het niet goed kunnen gebruiken van de NS-borden met spoortijden en problemen met klokkijken.
Mensen met dyscalculie lopen tegen veel dagelijkse problemen aan waar anderen zich niet van bewust zijn.
In heel veel gevallen ontstaat er een verkeerd beeld van het kind, Hierdoor worden veel kinderen depressief, faalangstig en kunnen enorm gaan onderpresteren.

Kenmerken op school:

  • gebruikt simpele procedures (blijft bijvoorbeeld lang op de vingers tellen in plaats van te werken met clusters van getallen; 5, 10, 100 etc.)
  • maakt veel fouten in een stapsgewijze aanpak
  • heeft problemen met de volgorde van de te nemen stappen bij een bepaalde strategie
  • kan geen associaties maken met eerder opgedane kennis
  • heeft problemen met de plaats van getallen
  • maakt veelvuldig omkeringen van getallen

Verder zijn er een aantal algemene problemen bij kinderen met leerstoornissen te herkennen:

  • trager tempo
  • een ongunstig aanpakgedrag: een passieve of impulsieve aanpak
  • een minder goed werkend kortetermijngeheugen
  • een minder efficient gestructureerd langetermijngeheugen
  • problemen met het vasthouden van de instructie
  • problemen om snel de essentie van een opdracht te doorzien
  • minder flexibiliteit in het overschakelen van de ene naar het andere niveau
  • moeite hun eigen werk te controleren en te reflecteren op eigen werk
  • emotionele problemen bijvoorbeeld faalangst.

Problemen specifieke vakken:

  • Algemeen met wiskunde
  • Bij economie kan een kind problemen krijgen met de berekeningen die moeten worden uitgevoerd en kan het erg lastig voor het kind zijn om de cijfers juist onder elkaar te schrijven.
  • Bij geschiedenis kan het lastig zijn om de jaartallen goed te onthouden en verschillende historische gebeurtenissen goed weer te geven op een getallenas.
  • Bij aardrijkskunde kunnen schaalberekeningen problemen opleveren.
  • Bij natuurkunde en scheikunde kunnen er problemen zijn bij het werken met formules en het juist uitvoeren van de berekeningen.

Problemen dagelijks leven:
  • klokkijken
  • geld betalen
  • recepten lezen
  • procenten verwerken
  • krantenartikelen lezen
  • hoofdrekenen

Behandeling:
  1. Therapie; met bedoeling het kind sterker en zelfverzekerder te maken
  2. Remedial Teaching
  3. Extra oefenmogelijkheden

Helaas is dit een vrij 'nieuwe' stoornis waardoor de juiste behandelmethode nog niet bekend is.
Er wordt veel ge-experimenteerd op dit gebied.

Tips:
1.
Voorzieningen:

  • gebruik van voorgedrukte werkbladen (zo blijft het overschrijven vanaf het bord zoveel mogelijk beperkt)
  • extra tijd of minderopgave, dit helpt het kind met het werk afkrijgen, wat goed is voor het zelfvertrouwen
  • extra mondelinge uitleg
  • gebruik van een rekenmachine of een tafelkaart

2. School:

  • Geef het kind altijd rekenopdrachten op papier
  • Zorg er voor dat het kind de tussenstappen en tussenuitkomsten opschrijft.
  • Help het kind bij de keuze maken voor de juiste stappen bij het uitvoeren van een berekening.
  • Maak gebruik van trucjes.
  • Pas je verwachtingen aan, aan de leerling. Bij te hoge verwachtingen raakt het kind ontmoedigt, bij te lage juist niet voldoende gestimuleerd.
  • Het gebruik van een rekenmachine toestaan
  • Kladpapier bij toetsen laten gebruiken
  • Extra tijd om een toets te maken

3. Ouders en docent
  1. Geef complimenten en moedig het kind aan wanneer hij of zij het goed doet.
  2. Vergelijk de leerling niet met andere klasgenoten of broertjes of zusjes.
  3. Maak geen kritische opmerkingen die het kind het idee geven dat hij of zij dom is, zoals ‘ Zelfs je jongere broertje kan de tafels al beter dan jij dat kan.’
  4. Zorg er altijd voor dat wanneer een kind een toets uit zijn eigen schrift moet leren, dit schrift gecontroleerd en verbeterd is.
  5. Ondersteun het kind thuis bij zijn of haar schoolwerk.

Comorbiditeit:
Dyscalculie gaat meer dan gemiddeld samen met andere leer- en ontwikkelingsstoornissen zoals dyslexie, ADHD, PDD-NOS en NLD.


Bijlagen:
Gespreksverslagen zijn te vinden onder documenten.

Literatuur:
Rekenproblemen, Theorie, diagnostiek en behandeling
A.J.J.M Ruijssenaars
Rekenproblemen en dyscalculie,
A.J.J.M Ruijssenaars, J.E.H van Luit, E.C.D.M van Lieshout
Het kwadrantmodel, H.B. Meulenkamp
Dyslexie en dyscalculie, A.J.J.M. Ruijssenaars en P. Ghesquiere
Mijn kind heeft dyscalculie, Martine Ceyssens

Links