AD(H)D
Ik heb onderzocht wat AD(H)D is. Het feit dat de H tussen haakjes staat, geeft aan dat er eigenlijk twee aparte stoornissen zijn. ADHD en ADD. Naast de verschillen zijn er ook veel overeenkomsten en daarom zijn ze in één document behandeld. Bij enkele onderdelen zijn de verschillen aangegeven.
Wat is het?
ADHD staat voor: Attention Deficit Hyperactivy Disorder
ADD staat voor: Attention Deficit Disorder
In “gewoon Nederlands”: een aandachtstekortstoornis al of niet met hyperactiviteit. Het is een neurobiologische stoornis in de hersenen. In onze hersenen hebben wij neurotransmitters. Deze stoffen zorgen voor de geleiding van prikkels. Dat wil zeggen dat informatiesignalen worden doorgegeven aan andere delen van de hersenen, zodat het lichaam bepaalde functies uitvoert.
Voor deze geleiding gebruiken we twee stoffen: dopamine en noradrenaline. Uit onderzoek is gebleken dat deze stoffen te weinig aanwezig zijn of te weinig worden opgenomen door de hersenen bij mensen met AD(H)D. Hierdoor worden prikkels van buitenaf niet voldoende geremd.
Men kan daardoor de aandacht niet lang genoeg op een bepaalde prikkel concentreren en men kan geen of slecht onderscheid maken tussen belangrijke en minder belangrijke prikkels.

Hoe ontstaat het:
Uit onderzoek blijkt dat AD(H)D in veel gevallen erfelijk is. Maar er worden ook andere oorzaken genoemd zoals bijvoorbeeld zuurstoftekort bij de geboorte. Wat je in ieder geval overal ziet is dat er niets is aan te wijzen dat exact “de schuld” heeft van deze aandoening. Omstandigheden of omgevingsfactoren zijn niet de oorzaak. Ze bepalen wel hoe je ermee om kunt gaan. ADHD ontstaat omdat iemand er aanleg voor heeft. Het komt dan ook in alle lagen van de bevolking voor en in heel verschillende gezinssamenstellingen.
Typen:
Er is onderscheid te maken in drie vormen van deze stoornis:
1. Voornamelijk aandachts- en concentratieproblemen (ADD)
2. Voornamelijk hyperactief en impulsief. (HD)
3. Een Combinatie van 1 en 2. (komt het meeste voor) (ADHD)


Kenmerken:
In alle literatuur die ik heb bestudeerd worden de volgende kenmerken genoemd:



1. Aandachtstekort en concentratieproblemen.
Hieruit volgen dan kenmerken als vergeetachtigheid, moeite met aandachtig luisteren, kwijtraken van spullen, moeite met organiseren, aanwijzingen opvlogen en afspraken nakomen.
ADD:
Dagdromen, in gedachten verzonken
Doet één ding tegelijk

ADHD:
Snel afgeleid door prikkels van buiten
Is met verschillende dingen tegelijk bezig

2. Hyperactief
Veel in beweging (friemelen met handen, wiebelen en draaien), druk en opdringerig, veel en hard praten, maar ook innerlijk rusteloos zijn, dat is hyperactief in je hoofd (bij ADD).
ADD:
Niet actief
Werkt en denkt langzaam
Problemen met op gang komen

ADHD:
Hyperactief
Raast door werkzaamheden
Niet af te remmen als hij bezig is

3. Impulsief
Eerst doen en dan denken, niet bezig zijn met de gevolgen van je gedrag. De innerlijke controle als rem op gedrag ontbreekt vaak. De aanpak en het oplossen van problemen is ook lastig omdat men direct een oplossing wil. Antwoorden voordat de gehele vraag is uitgesproken. Maar ook impulsief geld uitgeven, relaties aangaan en verbreken, impulsieve vreetbuien
ADD:
Heeft allerlei impulsieve wisselingen
van activiteiten en werk

ADHD:
Handelt vanuit impulsen zonder na te denken over gevolgen


Diagnose:
Het is moeilijk om vast te stellen of er sprake is van AD(H)D. Er bestaat geen enkele test die het 100% betrouwbaar kan vaststellen. Wat ik overal lees en van harte kan onderschrijven is dat de diagnose door een deskundige en ervaren arts, door een erkende therapeut (kinderarts, kinder- of jeugdpsychiater), dus een professional, gesteld moet worden. Van daaruit kan verder gewerkt worden.

Om een diagnose te stellen zijn er vele vragenlijsten en testlijstjes. Daar staan veel criteria op, waaraan je dan aan een groot aantal moet voldoen.
Enkele criteria zijn:


q AD(H)D ontstaat niet op volwassen leeftijd. Je moet het als kind dus ook al hebben.
q Je kunt de situatie niet verklaren door een ander medisch of psychisch probleem.
q Verder een heel rijtje met criteria waarvan je er dan zeker een aantal moet hebben. Deze moeten dan ook echt een chronisch probleem zijn:
q Gevoel van altijd maar weer onderpresteren, niet kunnen organiseren van je leven, uitstellen, veel dingen gelijktijdig onder handen hebben, dingen zeggen die in je hoofd omgaan, een hang naar kicks, snel verveeld zijn, snel afgeleid en concentratieproblemen, vaak creatief, intuïtief, hekel aan routine en vastgestelde procedures, impulsief, stemmingswisselingen, nodeloos zorgen maken, rusteloosheid, neiging tot verslaving, laag gevoel van eigenwaarde


Hoe vaak komt het voor?
Zoals al gezegd had komt het in alle landen en culturen voor. Er worden gemiddelde percentages genoemd van ongeveer 2 tot 5% van de bevolking. Uit onderzoek is gebleken dat het voorkomt bij ongeveer 3 tot 6% van kinderen onder de 16 jaar. Dit kan zijn in meer of mindere mate. Het blijven wel allemaal schattingen.

Wat verder opvalt is dat ADHD (dus met hyperactiviteit) veel meer voorkomt bij jongens dan bij meisjes. (verhouding 4:1) en dat ADD meer voorkomt bij meisjes dan bij jongens.
Doordat het gedrag met hyperactiviteit veel beter is waar te nemen, wordt hier veel sneller een diagnose gesteld. Bij veel meisjes met ADD wordt de diagnose pas op tienerleeftijd (begin puberteit) gesteld.


Is het te behandelen?
Met medicatie is er wel iets te doen aan de symptomen, maar niet in de zin van genezing. Er zijn dus mensen die zeggen dat je dit niet moet doen omdat het symptoombestrijding is. Maar door wat aan de symptomen te doen, kunnen mensen wel veel beter functioneren.
Er is ook gebleken dat medicatie in combinatie met therapie de beste resultaten geeft.
Als medicijn wordt meestal de werkende stof methylfenidaat gegeven. Dit is de werkzame stof in bijvoorbeeld Ritalin,Concerta (langwerkend), Medikinet en Equasym. Deze medicijnen vallen onder de opiumwet. Daarnaast is er een medicijn met de werkzame stof atomoxetine. Een voorbeeld hiervan is Strattera. Het merkwaardige in deze is dat er per patiënt gekeken moet worden wat het beste werkt. Maar alleen Ritalin wordt vergoed, waardoor men als men andere medicijnen nodig heeft om beter te functioneren een fors bedrag zelf moet bijdragen


Hoe moet je ermee omgaan:
Ik kan hier allerlei tips en ideeën gaan geven hoe je er thuis mee om moet gaan, maar in het kader waarin we dit schrijven dat het beter is om tips voor de schoolsituatie te geven:

q Algemene kennis hebben van AD(H)D. Erkennen dat het een stoornis is.
q Bedenken dat de betreffende leerling meer is dan die stoornis.
q Zorg voor rustige plaats in de klas.
q Zorg voor een overzichtelijke werkomgeving
q Duidelijke afspraken en regels.
q Korte en duidelijke opdrachten.
q Biedt structuur door schema’s, herhalingen, terugvragen enz.
q Zorg voor regelmatig oogcontact.
q Geef eventueel meer tijd (als dat mogelijk is) bij proefwerken.
q Leer ze trucs om zaken te onthouden.
q Indien mogelijk zaken visueel maken.

Zoek steeds weer (en benoem deze ook) naar de positieve kanten van deze leerlingen.
Vaak zijn ze creatiever, kunnen goed oplossingen bedenken, zijn ze gevoelsmensen en kunnen ze goed emoties van anderen aanvoelen, ze maken heel snel contact.


Vooral niet doen:
q Zonder begeleiding laten samenwerken
q Gedrag bestraffen zonder alternatieven te bieden
q Bij een raam of deur neerzetten
q In een heel “drukke”omgeving laten werken.
q Niet-uitdagende of niet-prikkelende leerstof aanbieden. (aandacht is gelijk weg)
q Uitgebreide taken geven.
Bronnen:
Sites:
q adhd.nl ook wel adhd-land genoemd
q balansdigitaal.nl van en voor ouders
q impulsdigitaal.nl
q hersenstorm.com verhaal van een ervaringsdeskundige
q vanmoolenbroek.nl veel tips voor in het onderwijs
q janssen-cilag.nl

Boeken en brochures:

q Omgewild lastig, M.Baart e.a.
q Je bent er één of je kent er één, Remko Iedema
q ADD, wat houdt dat in ? Brochure van Janssen-Cilag b.v